De Platte Aarde-ideologie en de overhaaste generalisatie

Platte Aarders bezondigen zich vaak aan de drogreden van de overhaaste generalisatie. Ze trekken een conclusie uit een zeer beperkte set van gegevens die er niet in slaagt om een gehele populatie weer te geven. Soms komen ze zelfs tot een conclusie op basis van één enkel geval. Dan wordt het de ‘drogreden van het alleenstaande feit’ genoemd.

Meer nog, ze zijn in staat om bewust selectief gevallen uit te zoeken die in hun kraam passen. Ze gebruiken deze om andere gevallen die tegen hun positie pleiten te ontkrachten. Dit heet ‘selectief winkelen’, of Cherry picking in het Engels.

Enkele voorbeelden:

  • Ballonsatellieten bestaan, dus alle satellieten zijn ballonsatellieten.
  • Er zijn kraters die ontstaan zijn door nucleaire explosies, dus alle kraters zijn het gevolg van nucleaire explosies.
  • Glasvezelkabel wordt ingezet in communicatie over een lange afstand, dus alle lange-afstandscommunicatie maakt gebruik van glasvezelkabel.
  • Er is een foto van de aarde die bestaat uit de samenvoeging van vele beelden, dus alle foto’s van de aarde zijn zulke composietfoto’s.
  • Draagbare en mobiele telefoons communiceren via gsm-masten (Base Transceiver Stations), dus alle mobiele telefonie gebeurt via zulke masten.

De logische problemen bij deze uitspraken spreken voor zich. En hoewel iedereen wel eens een denkfout maakt, is de gebruiksfrequentie binnen de Platte Aarde-gemeenschap eerder alarmerend.

Referenties

Vorm boven inhoud

Vaak wordt in een discussie belang gehecht aan de manier waarop een argument wordt gepresenteerd, terwijl men het argument zelf negeert of marginaliseert. Platte Aarders wijzen vaak een argument van de hand enkel en alleen omwille van de manier waarop het gebracht wordt. Ze verkiezen de vorm boven de inhoud en begaan zo een denkfout.

Men ziet in een discussie regelmatig dat Platte Aarders vaak van leer trekken tegen de vorm waarin een argument wordt voorgesteld. Ze zeggen dan dat iets “niet meer dan CGI” is, of verwijten dat men “nóg meer cartoons” of “nóg maar eens een animatie” aanhaalt, waarbij ze dan vlotjes de inhoud van het argument zelf negeren.

We kunnen echter op geen enkele manier de geldigheid van een argument achterhalen louter en alleen op basis van de manier waarop het gebracht wordt.

Het tegengestelde is ook waar: sommige Platte Aarders presenteren hun argumenten op een heel aantrekkelijke manier. Velen worden het slachtoffer van de manier waarop ze hun ideeën presenteren en niet omdat wat ze zeggen waar is.

We kunnen teruggaan naar het midden van de negentiende eeuw en zien hoe Samuel Rowbotham de idee van de platte aarde onder de mensen verspreidde. Hij gaf lezingen doorheen heel Groot-Brittannië en maakte daarbij grootse, indrukwekkende maar foute en pseudowetenschappelijke claims. En velen onder zijn toehoorders die niet zo veel afwisten van astronomie, werden door zijn technobabbel ingepakt.

Hedendaagse Platte Aarders doen hetzelfde: zij maken tal van aantrekkelijke video’s en steken hun argumenten vol met technisch klinkend jargon, op zo’n manier dat hun materiaal aanlokkelijk en zelfs indrukwekkend lijkt voor mensen met weinig wetenschappelijke kennis.

Het is belangrijk om kritisch te blijven en op de hoede te zijn voor de technieken die Platte Aarders gebruiken om mensen te overtuigen.