De Platte Aarde-ideologie en de overhaaste generalisatie

Platte Aarders bezondigen zich vaak aan de drogreden van de overhaaste generalisatie. Ze trekken een conclusie uit een zeer beperkte set van gegevens die er niet in slaagt om een gehele populatie weer te geven. Soms komen ze zelfs tot een conclusie op basis van één enkel geval. Dan wordt het de ‘drogreden van het alleenstaande feit’ genoemd.

Meer nog, ze zijn in staat om bewust selectief gevallen uit te zoeken die in hun kraam passen. Ze gebruiken deze om andere gevallen die tegen hun positie pleiten te ontkrachten. Dit heet ‘selectief winkelen’, of Cherry picking in het Engels.

Enkele voorbeelden:

  • Ballonsatellieten bestaan, dus alle satellieten zijn ballonsatellieten.
  • Er zijn kraters die ontstaan zijn door nucleaire explosies, dus alle kraters zijn het gevolg van nucleaire explosies.
  • Glasvezelkabel wordt ingezet in communicatie over een lange afstand, dus alle lange-afstandscommunicatie maakt gebruik van glasvezelkabel.
  • Er is een foto van de aarde die bestaat uit de samenvoeging van vele beelden, dus alle foto’s van de aarde zijn zulke composietfoto’s.
  • Draagbare en mobiele telefoons communiceren via gsm-masten (Base Transceiver Stations), dus alle mobiele telefonie gebeurt via zulke masten.

De logische problemen bij deze uitspraken spreken voor zich. En hoewel iedereen wel eens een denkfout maakt, is de gebruiksfrequentie binnen de Platte Aarde-gemeenschap eerder alarmerend.

Referenties

Psychologische Projectie

Waarom geloven we in complottheorieën? Volgens onderzoekers is één reden de zogenaamde ‘psychologische projectie’.

‘Psychologische projectie’ is een fenomeen waarbij iemand de eigen, vaak negatieve attitudes of karaktertrekken ontkent maar wel aanneemt dat deze bij andere mensen terug te vinden zijn. Ze zien hun eigen negatieve kwaliteiten in de anderen, zelfs als ze bij die anderen ontbreken.

Is dit van toepassing op het Platte Aarde-gedoe? Platte Aarders komen met verschillende ad-hoc-hypotheses op de proppen om problemen goed te praten en de Platte Aarde-theorie te vrijwaren van falsificatie. Hierbij vinden ze het niet nodig om met echte bewijzen af te komen.

Wanneer er een zwak punt wordt gevonden in hun nieuw uitgevonden hypothese, dan zullen zij direct een andere hypothese verzinnen om het weke punt in de vorige te omzeilen. Enzovoort en zo verder, totdat deze keten, die met haken en ogen aan elkaar hangt van de zwakke ad-hoc-hypothesen, de sfeer van de complottheorieën bereikt.

Op het einde van de dag hebben Platte Aarders veelal weinig andere keus dan critici te beschuldigen deel uit te maken van het complot. Dat doen ze om zo hun Platte Aarde-theorie te behoeden voor falsificatie.

Sommigen onder ons worden sneller beïnvloed door complottheorieën verzonnen door gewetenloze Platte Aarders. Maar dit zou het resultaat kunnen zijn van ‘psychologische projectie’. Misschien, heel misschien, beschuldigen we de wetenschappers van NASA ervan om betrokken te zijn in een grootse samenzwering omdat wij net hetzelfde zouden doen, mochten we in hun schoenen staan.

Referenties